Architektura kurortu

arch1.JPG

W niezmienionej formie przetrwa┼éy dziesi─Öciolecia, wiele odrestaurowano inne jeszcze czekaj─ů na remont. Dzi┼Ť cz─Östo mieszcz─ů si─Ö w nich luksusowe hotele i pensjonaty. Ciesz─ů oko i tworz─ů szczeg├│ln─ů aur─Ö nadba┼étyckich miejscowo┼Ťci. Pere┼éki architektury k─ůpieliskowej. Podziwia─ç je mo┼╝na podczas codziennych spacer├│w w dzielnicach nadmorskich ┼Üwinouj┼Ťcia, Mi─Ödzyzdroj├│w i niemieckich kurort├│w Ahlbeck, Heringsdorf, Bansin.

Nadmorskie miejscowo┼Ťci k─ůpieliskowe zmienia┼éy si─Ö wraz z biegiem lat. Kontakty z przybyszami z du┼╝ych, bogatych miast chc─ůcymi wypoczywa─ç nad morzem wp┼éywa┼éy na urz─ůdzanie wn─Ötrz mieszkalnych, spos├│b ubierania si─Ö a nawet diet─Ö tubylc├│w zamieszkuj─ůcych w rybackich czy portowych osadach. Funkcje k─ůpieliskowe miejscowo┼Ťci odcisn─Ö┼éy si─Ö te┼╝ trwale na ich uk┼éadach urbanistycznych i w architekturze. Wida─ç to do dzi┼Ť niemal w ka┼╝dej z nadmorskich miejscowo┼Ťci. Przyjrzyjmy si─Ö ┼Üwinouj┼Ťciu.

Na prze┼éomie XIX i XX wieku na nadmorskich pustkowiach w ci─ůgu kilkudziesi─Öciu lat powsta┼éa nowa dzielnica miasta. W tamtych czasach stara, centralna cz─Ö┼Ť─ç ┼Üwinouj┼Ťcia zabudowana by┼éa przede wszystkim niskimi niepozornymi budyneczkami. Dzisiejsza ulica Pi┼ésudskiego ┼é─ůczy┼éa j─ů z dzielnic─ů zdrojow─ů, kt├│rej zabudowa rozci─ůga┼éa si─Ö wzd┼éu┼╝
trzech r├│wnoleg┼éych do pla┼╝y i p├│┼║niejszej promenady ulic. By┼éy to dwa, jak┼╝e odmienne ┼Ťwiaty! Sw─ů architektur─ů dzielnica kuracyjna r├│┼╝ni┼éa znacznie od ┼Ťr├│dmie┼Ťcia. Tu dominowa┼é styl ┼é─ůcz─ůcy elementy na┼Ťladuj─ůce budowle antyczne staro┼╝ytnych Grek├│w i Rzymian, czy wczesno┼Ťredniowieczne. Takie elementy wystroju jak kolumny, p├│┼ékolumny z kapitelami wzorowanymi na jo┼äskie, doryckie czy korynckie, ozdobne gzymsy, tympanony mieszaj─ů si─Ö tu bardzo dowolnie. W wypadku niekt├│rych dom├│w znajdujemy tak┼╝e zdobienia nawi─ůzuj─ůce do architektury renesansu czy baroku. Wiele dom├│w wyposa┼╝ono nadto przeszklone werandy, balkoniki i wie┼╝yczki spe┼éniaj─ůce tylko funkcje ozdobne. Jest
ich zreszt─ů, r├│┼╝nego kszta┼étu, w tej dzielnicy ca┼ékiem sporo. Niekt├│re z nich, je┼Ťli im si─Ö dobrze przypatrze─ç nawi─ůzuj─ů form─ů oraz pokrywaj─ůc─ů je emaliowan─ů dach├│wk─ů ceramiczn─ů, do wschodnio - azjatyckiej pagody. Nic dziwnego gdy┼╝ w czasach gdy je budowano, panowa┼éa w Niemczech swoista fascynacja Dalekim Wschodem. Podziwia─ç mo┼╝na tu tak┼╝e budowle jakby przeniesione z Tyrolu czy Szwajcarii. Drewniane domki ze spadzistym dachem, balkonikiem w szczycie, nie pasuj─ů by─ç mo┼╝e do pomorskiego krajobrazu, ale do dzi┼Ť s─ů ┼Ťwiadectwem znakomitego kunsztu miejscowych cie┼Ťli. Nierzadko s─ůsiaduj─ů
z obiektami zbudowanymi w stylu ┼Ťr├│dziemnomorskim, na┼Ťladuj─ůcymi w┼éoskie nadmorskie wille. Maj─ů takie same balkoniki, loggie, werandy ornamentyk─Ö i detal. By─ç mo┼╝e wzniesiono je na ┼╝yczenie kogo┼Ť, kto nad lazurowymi wodami Adriatyku prze┼╝y┼é romantyczn─ů przygod─Ö.

Pocz─ůtek XX wieku to w architekturze niemieckiej moda na pompatyczny tzw. Jugendstil. Cechowa┼éy go zdobi─ůce stylizowane motywy ro┼Ťlinne, owalne kszta┼éty okien, ozdobne sztukatorskie fasady. Ten rodzaj zdobnictwa zachowa┼é si─Ö w wystroju ÔÇ×SenatoraÔÇŁ a nawet w mocno ju┼╝ przebudowanym domu sanatoryjnym ÔÇ×Ba┼étykÔÇŁ. Tu i ├│wdzie, dostrze┼╝emy tak┼╝e charakterystyczne dla budowli okresu cesarskich Niemiec stylizowane kobiece g┼éowy, li┼Ťcie d─Öbu czy or┼éa. Ale spotyka si─Ö te┼╝ przyk┼éady oryginalnych i ciekawych rozwi─ůza┼ä architektonicznych, jak np. pi─Öknie odremontowany dom z palonej, glazurowanej ceg┼éy, przy ulicy Konopnickiej.

Opisane tu domy, w wi─Ökszo┼Ťci ju┼╝ ponad stuletnie, s─ů przyk┼éadem znakomitego rzemios┼éa budowlanego. Konstrukcje wi─Ö┼║by dachowej, czy zmy┼Ťlnych wie┼╝yczek, ┼Ťwietne proporcje i interesuj─ůce zdobienia ka┼╝─ů pochyli─ç si─Ö nad kunsztem budowniczych. Niekt├│re z dom├│w wznoszono z bardzo trwa┼éych materia┼é├│w. By┼éy to m.in. odporne na dzia┼éanie nadmorskiego klimatu cynkowe lub miedziane obr├│bki blacharskie, glazurowane ceg┼éy czy dach├│wki. Wej┼Ťciowe pomieszczenia wyk┼éadano cz─Östo kafelkami, nie tak kolorowymi jakie mo┼╝na naby─ç dzi┼Ť, ale za to bardzo trwa┼éymi i znakomicie po┼éo┼╝onymi. W por├│wnaniu do obecnych standard├│w, zaskakuje te┼╝ wysoko┼Ť─ç wn─Ötrz. Waha┼éa si─Ö ona mi─Ödzy 3,20 a 3,60 m. Zasad─ů by┼éo bowiem, ┼╝e im wy┼╝sze by┼éy pokoje, tym wy┼╝sze by┼éy ceny ich wynajmu.

Architektura k─ůpieliskowa (niem. B├Ądearchitektur) ze swoj─ů r├│┼╝norodno┼Ťci─ů wymyka si─Ö wszelkim pr├│bom zaszufladkowania. Sk┼éada si─Ö na ni─ů sumie wypadkowa wyobra┼╝e┼ä i ┼╝ycze┼ä inwestora, fantazji architekta oraz panuj─ůcejw├│wczas mody. Wszystkie budynki reprezentuj─ůce ten styl znajduj─ů si─Ö dzi┼Ť pod ochron─ů konserwatora zabytk├│w. Wiele z nich niestety straci┼éo sw├│j niepowtarzalny wygl─ůd, gdy przed 40-50 laty je przebudowywano. Wiele niestety tak┼╝e wyburzono. Mimo to ┼Üwinouj┼Ťcie ma najlepiej zachowany kompleks architektury k─ůpieliskowej w kraju.

W s─ůsiaduj─ůcych ze ┼Üwinouj┼Ťciem niemieckich kurortach Ahlbeck, Heringsdorf i Bansin znale┼║─ç mo┼╝na niemal nienaruszone budynki architektury k─ůpieliskowej, wyj─ůtkowodobrze i starannie utrzymane. Co wa┼╝ne, zadbano tam o to, by przy ka┼╝dej bardziej okaza┼éej budowli, znalaz┼éa si─Ö tablica informuj─ůca o dawnych jej mieszka┼äcach i tw├│rcach.

Józef Pluciński

Dodaj now─ů odpowied┼║

  • Adresy internetowe s─ů automatycznie zamieniane w odno┼Ťniki, kt├│re mo┼╝na klikn─ů─ç.
  • Dozwolone znaczniki HTML: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • Znaki ko┼äca linii i akapitu dodawane s─ů automatycznie.

Wi─Öcej informacji na temat formatowania

J─Özyki

[] Najnowsze komentarze

Titel Autor Data
Holdu Pruskiego Anonim 28 mrz. 2018 - 19:39
Dyalise Anonim 15 st. 2018 - 18:36
Quappen kaufen Anonim 6 gru. 2017 - 20:25
Przysługa? Anonim 7 li. 2017 - 09:41
Co gorsza przyb─Öd─ů kolejne transporty siarki Anonim 28 pa┼║. 2017 - 09:21
Racja! Anonim 24 pa┼║. 2017 - 20:20

[] Najcz─Ö┼Ťciej czytane

trasa.jpg

Jest du┼╝a szansa, ┼╝e ju┼╝ w maju zostanie zako┼äczony odcinek mi─Ödzynarodowego szlaku rowerowego Velo Baltica (R-10) z Mi─Ödzyzdroj├│w do granicy gminy ┼Üwinouj┼Ťcie. Trasa powstaje tu┼╝ nad samym morzem i wiedzie przez las na wydmach. Ze ┼Ťcie┼╝ki roztacza si─Ö pi─Ökny widok na Ba┼étyk. Nawierzchnia szlaku jest wykonana z kruszywa. Do spi─Öcia z sieci─ů niemieckich ┼Ťcie┼╝ek rowerowych brakuje jeszcze wa┼╝nego odcinka przebiegaj─ůcego przez gmin─Ö ┼Üwinouj┼Ťcie. Niestety, realizacja tej inwestycji zn├│w si─Ö op├│┼║ni.

muzeum wystawa.jpg

Po wielu tygodniach zamkni─Öcia z powodu koronawirusa Muzeum Rybo┼é├│wstwa Morskiego w ┼Üwinouj┼Ťciu zn├│w mo┼╝na zwiedza─ç. Z tej okazji muzealnicy przygotowali niespodziank─Ö ÔÇô wirtualny spacer po przedwojennym kurorcie. To pierwsza taka wystawa w historii plac├│wki. Ekspozycja w nowej aran┼╝acji zosta┼éa wzbogacona o nowe eksponaty. Najwi─Öksz─ů atrakcj─ů jest przygotowana na podstawie poczt├│wek pochodz─ůcych ze zbior├│w w┼éasnych muzeum aplikacja ÔÇ×Spacer po przedwojennym ┼Üwinouj┼ŤciuÔÇŁ.

obwodnica.jpg

Generalna Dyrekcja Dr├│g Krajowych i Autostrad planuje w maju odda─ç do u┼╝ytku odcinek drogi ekspresowej S3 mi─Ödzy Mi─Ökowem a Brzozowem. B─Ödzie to ponad 20 km dwupasmowej jezdni. Obecnie kierowcy maj─ů do dyspozycji tylko jeden pas ruchu co znacznie wyd┼éu┼╝a czas jazdy mi─Ödzy Szczecinem a ┼Üwinouj┼Ťciem. Do zako┼äczenia budowy S3 brakuje ju┼╝ tylko ostatniego fragmentu mi─Ödzy Troszynem a ┼Üwinouj┼Ťciem. Ma on d┼éugo┼Ť─ç ponad 30 km i powinien by─ç gotowy w po┼éowie 2024 roku. B─Ödzie to najbardziej wymagaj─ůcy odcinek ze wzgl─Ödu na przepraw─Ö mostow─ů w Wolinie i tereny Woli┼äskiego Parku Narodowego. To nie koniec ambitnych plan├│w drogowych. Prezes Prawa i Sprawiedliwo┼Ťci Jaros┼éaw Kaczy┼äski da┼é zielone ┼Ťwiat┼éo dla budowy zachodniej obwodnicy Szczecina. Inwestycja z pewno┼Ťci─ů zmieni ruch komunikacyjny na pograniczu.

g├│ra.jpeg

Podczas wiercenia tunelu mi─Ödzy wyspami Uznam i Wolin zostanie wydobytych oko┼éo 210 tysi─Öcy metr├│w sze┼Ťciennych piasku i gliny. To ogromna ilo┼Ť─ç cennego budulca. Co mo┼╝na z nim zrobi─ç? Mieszka┼äcy ┼Üwinouj┼Ťcia prze┼Ťcigali si─Ö w pomys┼éach. Niekt├│re z nich by┼éy ciekawe, inne kontrowersyjne. Propozycje by┼éy r├│┼╝ne, od sztucznej wyspy, toru wy┼Ťcigowego po wielki kopiec i punkt widokowy.